Uğur böceklerinin çoğu yaprak biti ve başka küçük canlıları yer; yetişkinleri türüne ve koşullara bağlı olarak birkaç aydan bir yılı aşkın süreye kadar yaşayabilir. Ama hepsi yaprak biti avcısı değildir: bazı türler bitkiyle, bazıları mantarla beslenir. Ömrü de tek bir sayıya indirmek doğru olmaz. Önce ne yediklerine, sonra ne kadar yaşadıklarına bakalım. Familyanın tür ve renk çeşitliliği için uğur böceği ana rehberini inceleyebilirsin.
Uğur böceği en çok ne yer?
Birçok türün temel avı yaprak bitidir. Bu küçük, yumuşak vücutlu böceklerin yanı sıra bazı uğur böcekleri kabuklu bitleri, akarları, beyazsinekleri ve başka küçük eklembacaklıları da avlar. Av çeşitliliği türden türe değişir; “uğur böceği gördüm, mutlaka yaprak biti yiyor” diye kesin hüküm vermek doğru değildir.
Yaprak biti bulamadığında kimi türler başka küçük avlara yönelir; bazıları polen ve nektar da tüketebilir. Yiyecek azaldığında yumurta ya da başka uğur böceklerini yeme davranışı da kaydedilmiştir. Yani yetişkin uğur böceğinin beslenmesi yalnızca tek bir avla sınırlı değildir. Bahçede bu böcekleri desteklemek istiyorsan, bahçeye uğur böceği çekme yollarını okuyabilirsin.
Uğur böceği larvası da yaprak biti yer mi?
Evet, birçok avcı türün larvası da böcek yer; hatta bu evre, yetişkinden daha yoğun beslenebilir. Larva, yetişkin uğur böceğine benzemez: uzunca, koyu renkli ve dikenimsi çıkıntılı bir gövdesi vardır. Yumurtadan çıktığında yakınında av bulunması önemlidir; dişi uğur böceğinin yumurtaları çoğu kez avın bulunduğu bitkilere bırakması bununla ilişkilidir.
Larvalar büyürken birkaç kez deri değiştirir, ardından hareketsiz pupa dönemine geçer. Sonrasında kanat örtüleri sertleşen yetişkin çıkar. Yumurta-larva-pupa-yetişkin sırası, uğur böceklerinin tam başkalaşım geçirdiğini gösterir. Bu döngünün ayrıntıları ana rehberdeki yaşam döngüsü bölümünde yer alıyor.
Bütün uğur böcekleri etçil mi?
Hayır. Coccinellidae familyasında beslenme biçimleri farklıdır. Çoğu bilinen tür avcı olsa da bazı türler bitki dokusuyla beslenir; bazılarıysa böcek yerine mantar tüketir. Örneğin Psyllobora cinsindeki uğur böcekleri külleme mantarının yapılarıyla beslenir. Bu istisna, kırmızı benekli ya da sarı renkli her küçük böceğin aynı işi yaptığı varsayımını bozar.
Bitkiyle beslenen türlerin varlığı, familyanın tamamını “bahçe dostu” veya “bitki zararlısı” diye sınıflandırmayı da engeller. Gördüğün türün kimliği ve bulunduğu bitkideki beslenme izi önemlidir. Renk ve benek tek başına teşhis sağlamaz; uğur böceği türleri ve renkleri hakkındaki yazıda bu ayrımın neden zor olduğunu görebilirsin.
Uğur böceği ne kadar yaşar?
Tüm türler için geçerli tek bir ömür yoktur. Cornell Üniversitesi’nin biyolojik mücadele kaynağı yetişkin uğur böcekleri için birkaç aydan bir yılı aşan süreye uzanan bir aralık verir. Yedi benekli uğur böceği (Coccinella septempunctata) örneğinde UC IPM, yumurtlayan yetişkin dişinin büyüme dönemindeki ömrünü yaklaşık iki ay olarak bildirir. Bu değer tüm yaşam süresi ya da bütün türler için sabit bir takvim değildir.
Ömrü tür, sıcaklık, besin, üreme ve kışlama koşulları etkiler. Bazı yetişkinler kışı korunaklı yerlerde geçirir; bu nedenle sonbaharda saklanan bir birey birkaç haftada ortadan kaybolmayabilir. Türkiye’de gördüğün her uğur böceğine Kuzey Amerika’daki tek bir türün rakamını uygulamak da yanıltıcı olur. Sonbaharda uğur böceklerinin eve neden geldiğini anlatan yazıda kışlama davranışını ayrıca bulabilirsin.
| Karşılaştırma | Beslenme veya süre | Ne anlama gelir? |
|---|---|---|
| Çoğu avcı tür | Yaprak biti ve başka küçük canlılar | Larva ve yetişkin avcı olabilir |
| Psyllobora türleri | Külleme mantarı | Böcek avlamayan istisna grubu |
| Bazı diğer türler | Bitki dokusu | Familyadaki bütün türler yararlı avcı değildir |
| Yetişkin ömrü | Birkaç ay ile bir yılı aşan süre | Tür ve çevre koşulları aralığı değiştirir |
| Yedi benekli türde yumurtlayan yetişkin dişi | Büyüme döneminde yaklaşık iki ay | Tür ve dönem için verilen yaklaşık değer; evrensel ömür değil |
Kısa cevap: ne yer, kaç gün yaşar?
Uğur böceğinin çoğu yaprak biti ve benzeri küçük avları yer; larvalar da genellikle avcıdır. Fakat bitkiyle veya mantarla beslenen türler bulunduğundan familyanın tamamına tek beslenme biçimi yakıştırma. Yaşam süresi de türüne ve koşullara göre değişir: yetişkinler birkaç ay yaşayabilir, bazı türlerde süre bir yılı aşabilir. Türleri, yaşam alanını ve insanla ilişkisini birlikte öğrenmek için uğur böceği temel rehberine dönebilirsin.
Sık sorulan sorular
Uğur böceği en çok ne yer?
Birçok tür yaprak biti ve başka küçük böcekleri avlar. Bazı türler akar veya kabuklu bit gibi avlara yönelir.
Uğur böceği kaç gün yaşar?
Gün cinsinden herkese uyan tek sayı yoktur. Türüne bağlı olarak yetişkin birkaç ay yaşayabilir; bazı türlerde ömür bir yılı aşar.
Uğur böceği larvası zararlı mıdır?
Birçok türün larvası yaprak biti gibi küçük canlıları avlar. Görünüşü yetişkinden farklıdır ama bu tek başına zararlı olduğu anlamına gelmez.
Uğur böceği bitkiyle beslenir mi?
Bazı türler bitki dokusu yer; çoğu tanınan tür ise avcıdır. Mantarla beslenen türler de vardır.
Kaynaklar
- Cornell University — Lady Beetles — avlar, besin alternatifleri ve yetişkin yaşam süresi.
- University of Florida IFAS — Ladybirds of Florida — familyadaki farklı beslenme grupları. Sayfa web_extract ile okundu; doğrudan istekte 307 yönlendirme kodu döndü.
- UC Statewide IPM Program — Sevenspotted Lady Beetle — yedi benekli türün beslenmesi ve yaklaşık iki aylık yumurtlama dönemi.
- U.S. National Park Service — Ladybug — beslenme çeşitliliği ve yaşam döngüsü.
- UC Statewide IPM Program — Fungus-Feeding Psyllobora Lady Beetles — mantarla beslenen istisna.
Talep kaniti kuyrukta, satir 29.