Örümcekler çoğunlukla birkaç aydan birkaç yıla kadar yaşar; dişi bir örümceğin yumurta kesesinde ise türüne bağlı olarak birkaç yumurtadan yüzlerce, bazı türlerde daha fazla yumurta bulunabilir. “Örümcek” binlerce farklı türü kapsadığı için tek bir ömür veya yumurta sayısı yoktur. Asıl şaşırtıcı olan, bazı dişilerin keseyi ağında bırakırken bazılarının çeneleriyle ya da vücutlarının arkasında taşımasıdır. Evde gördüğün örümceğin türü hakkında temel ipuçları için evde örümcekleri tanıma rehberine bakabilirsin.
Örümcek ne kadar yaşar?
Bir örümceğin ömrü türüne, cinsiyetine ve yaşam koşullarına göre değişir. Kısa ömürlü türler bir yıl dolmadan yaşam döngüsünü tamamlayabilir; bazı ev örümceklerinin dişileri birden fazla mevsim yaşayabilir. Bu yüzden “örümcek iki yıl yaşar” gibi tek bir sayı, türü bilinmeyen bir canlı için güvenilir cevap değildir.
Doğal tarih müzesi Natural History Museum’un ev örümcekleri kaydında gençlerin yaklaşık bir yılda erginleşebildiği, ergin erkeklerin çiftleşme sonrasında sonbaharda öldüğü, birçok dişinin ise sonraki yıla kalabildiği belirtilir. Bu örnek belirli ev örümceği grupları ve Britanya bağlamı içindir; Türkiye’deki her örümceğe doğrudan genellenemez. Örümceklerin tümü için doğru yaklaşım, tür tanımlanmadan kesin yaş vermemektir.
Dişiyle erkeğin ömrü de aynı olmayabilir. Bazı türlerde erkekler ergin olduktan ve çiftleştikten sonra kısa süre yaşarken dişiler daha uzun süre yumurta kesesi oluşturabilir. Tarantulalar gibi bazı büyük örümcek gruplarında dişilerin ömrü yıllara uzayabilir; bu istisnai örnekler sıradan ev örümceklerinin ortalama ömrü gibi sunulmamalıdır.
Örümcek kaç yumurta bırakır?
Tek bir sayı yoktur. Britannica’nın örümcek üremesi derlemesine göre bir dişi, bir keseye birkaç yumurtadan yaklaşık bine kadar yumurta bırakabilir; bazı türlerse birden fazla kese üretir. Sonraki keselerde yumurta sayısı azalabilir. Bu geniş aralık, her örümceğin yüzlerce yavru çıkaracağı anlamına gelmez: küçük bir kese az sayıda yumurta içerebilir, bazı türlerdeyse tek dişinin yaşamı boyunca birkaç kese bulunabilir.
| Karşılaştırma | Bildirilen örnek | Nasıl yorumlanmalı? |
|---|---|---|
| Yumurta sayısı, tek kese | Birkaç ile yaklaşık 1.000 arasında | Türler arasında geniş değişkenlik; her türe özgü değer değildir |
| Uzun bacaklı mahzen örümceği (Pholcus phalangioides) | Kese başına 13–60; dişi ömründe yaklaşık 3 kese | Clemson Extension’ın belirli tür için verdiği örnek |
| Kısa gövdeli mahzen örümceği | Kese başına yaklaşık 10–27 | Aynı ailede bile değerler farklı olabilir |
| Dişi ömrü | Aylar, birkaç yıl veya bazı gruplarda daha uzun | Tür ve cinsiyete bağlı; tek ortalama yok |
Clemson Cooperative Extension’ın bu verileri Güney Carolina’da karşılaşılan mahzen örümceklerine aittir. Türkiye’deki ev örümcekleri için doğrudan ölçüm gibi kullanılmamalıdır. Ancak bu iki yakın örnek bile tek bir “örümcek yumurtası sayısı” olmadığını gösterir.
Örümcek yumurtaları nereye bırakılır?
Yumurtalar genellikle ipekten koruyucu bir kese içinde bulunur. Dişi keseyi ağın bir bölümüne bağlayabilir, gizli bir yarığa bırakabilir veya yanında taşıyabilir. Clemson Extension’ın mahzen örümcekleri sayfasında dişilerin keseleri çene parçalarıyla taşıdığı ve yavrular çıktıktan sonra kısa süre bedenlerine tırmandığı anlatılır. Başka türlerde ise dişi keseyi korur ya da örümcek yavruları keseden çıktıktan sonra bağımsız dağılır.
Yumurtaların çıkış zamanı da sabit değildir. Sıcaklık ve türün gelişim takvimi süreyi etkiler; bazı yavrular kesede bir dönem bekleyebilir. Bir yumurta kesesi bulmak, içindeki bütün yumurtaların gelişeceğini veya yavruların evde hayatta kalacağını kanıtlamaz. Kese sayısı ve görünüşüyle tür teşhisi yapmak da zordur.
Yavrular anneleriyle ne kadar kalır?
Çoğu örümcek yavrusu keseden çıktıktan sonra kendi başına dağılır. Fakat bakım davranışı türe göre değişir. Kurt örümceklerinde yavrular annenin sırtına çıkar ve kısa süre taşınır; Britannica bu taşımanın yaklaşık on gün sürebildiğini ve yavru sayısının çoğunlukla 20–100 arasında olduğunu bildirir. Bu sayı bütün örümcek yavrularına değil, belirtilen örnek gruba aittir.
Örümcek yavruları büyürken birkaç kez deri değiştirir. Erginleşme süresi, kışın hangi gelişim evresinde geçirildiği ve yavruların ne kadarının hayatta kaldığı türler arasında farklılaşır. Bu nedenle keseden çıkan yavru sayısı ile erişkin örümcek sayısı aynı değildir.
Evde yumurta kesesi görürsen ne yapmalı?
Keseye çıplak elle dokunma ve çocuklarla evcil hayvanları bölgeden uzak tut. Erişilebilir bir yerdeyse eldiven veya uygun bir araçla kapalı bir poşete alıp ev dışındaki atığa çıkar; ardından ağları ve çevredeki çatlakları temizle. Tek bir kese, evin örümcekle dolacağı anlamına gelmez. Aynı noktada tekrar tekrar kese veya ağ görüyorsan giriş boşluklarını ve depolanan eşyaları kontrol et. Evdeki örümceklerle ilgili güvenli kontrol adımları örümcek rehberinde yer alıyor; diğer örümceğimsilerle karıştırmamak için akrebin yaşam süresi ve üreme biçimi hakkındaki yazıyı da inceleyebilirsin.
Sık sorulan sorular
Örümcek yumurta bırakınca ölür mü?
Bazı türlerin dişileri son keseyi ürettikten sonra ölür; diğerleri yavrulara bir süre bakabilir veya sonraki mevsime kadar yaşayabilir. Bu davranış tüm örümcekler için aynı değildir.
Bir yumurta kesesinden kaç örümcek çıkar?
Kesedeki yumurta sayısı türe göre değişir ve yumurtaların tümü gelişmeyebilir. Türü bilinmeyen kese için kesin yavru sayısı söylemek mümkün değildir.
Evdeki örümcek kaç yıl yaşar?
“Ev örümceği” farklı türleri kapsar. Bazıları kısa süre yaşarken bazı dişiler birden fazla mevsim hayatta kalabilir; tür tanımlanmadan net yıl vermek doğru olmaz.
Kaynaklar
- Clemson Cooperative Extension, Home & Garden Information Center, “Cellar Spiders”: https://hgic.clemson.edu/factsheet/cellar-spiders (web_extract ile doğrulandı)
- Encyclopaedia Britannica, “Spider: Eggs and Egg Sacs”: https://www.britannica.com/animal/spider-arachnid/Eggs-and-egg-sacs (web_extract ile doğrulandı)
- Natural History Museum, “House spider”: https://www.nhm.ac.uk/take-part/identify-nature/spiders-in-your-home/house-spider.html